آقا فقط يک جو عقل

اسلام و مسلمانان در دنیای امروز.

امروز می‌خواهیم درباره موضوعی صحبت کنیم که شاید در نگاه اول خیلی ساده به نظر برسد…
اما وقتی کمی دقیق‌تر به آن نگاه می‌کنیم، متوجه می‌شویم با یکی از متنوع‌ترین و پیچیده‌ترین پدیده‌های فرهنگی و جمعیتی جهان روبه‌رو هستیم.
وقتی اسم «اسلام» پيش می‌آید، خیلی از ما ناخودآگاه یاد خاورمیانه، کشورهای عربی، معماری خاص مساجد و فرهنگ عربی می‌افتیم…
اما یک سؤال ساده می‌تواند این تصویر ذهنی را کمى عوض کند!

امروزه حدود ۵۷ کشور در جهان به عنوان کشورهای با اکثریت مسلمان شناخته می‌شوند؛ کشورهایی که جمعیتی در حدود ۱.۵ تا ۱.۶ میلیارد نفر را در خود جای داده‌اند.
گفته می‌شود كه از این جمعیت، حدود ۸۵ درصد اهل سنت و ۱۵ درصد شیعه هستند.
حالا حدس می‌زنید بیشترین تعداد مسلمانان جهان دقیقاً کجا زندگی می‌کنند؟
پاسخ این سؤال، احتمالاً غافلگیرتان می‌کند!؛

اَندونزی، كشور اَندونزی بزرگ‌ترین جمعیت مسلمان در میان کشورهای جهان را دارد
بر اساس تازه‌ترین آمارهای جامع پژوهشی، حدود ۲۳۹ میلیون مسلمان در اَندونزی زندگی می‌کنند! یعنی بزرگ‌ترین جمعیت مسلمان جهان، متعلق به کشوری در جنوب شرقی آسیاست… نه خاورمیانه و نه جهان عرب!

رتبه دوم متعلق به كشور پاکستان است، با حدود ۲۲۷ میلیون مسلمان.
در رتبه سوم، هند قرار دارد، با حدود ۲۱۳ میلیون مسلمان.
و رتبه چهارم هم می‌رسد به كشور بنگلادش، با حدود ۱۵۱ میلیون مسلمان.
حالا، بیایید جمعیت این چهار کشور را کنار هم بگذاریم و ایران را با حدود ۸۷.۵ میلیون نفر و ترکیه را با ۸۳.۶ میلیون نفر به این لیست اضافه کنیم… مجموعاً با بیش از یک میلیارد مسلمان روبه‌رو می‌شویم.

یک میلیارد مسلمان که نه زبان مادریشان و نه زبان پدریشان عربی است!.
یک میلیارد مسلمان که در واقع مجبورند متن اصلی کتاب مقدس خود را روان و زیبا به زبانی که نمی‌فهمند، اگر اصلاً بتوانند بخوانند، تلاوت کنند.
سوال اصلی این است: آیا واقعاً معنای آن را هم اين مومنين می‌فهمند؟؛
بسیاری از این مسلمانان که عربی نمی‌دانند، داوطلبانه به شخص ثالثی پول می‌دهند تا کتاب را برایشان تلاوت کند… به زبانی که نه خودِ تلاوت‌کننده معنایش را به درستی درک می‌کند و نه شنونده!

اما تلخ‌تر و شگفت‌انگیزتر این است, که اغلب کشورهای غیرعرب هستند که جنبش‌های افراطی و خشونت‌های فرقه‌ای را شکل داده‌اند و تکفیر و جنگ علیه هم‌مذهبان و هموطنان خود به راه انداخته‌اند! و عامل عمیق‌ترین درگیری‌ها و خشن‌ترین رویارویی‌های درون دینی شده‌اند.
آیا این به دلیل شکل‌گیری تعصبات کورکورانه است و شايد این است که «آگاهی و تعقل» جای خود را به «تقلید و ظاهرپرستی» داده است؟

جامعه‌شناسان و تحلیل‌گران دینی برای این پدیده، سه علت اصلی مطرح می‌کنند:

اول: وقتی جامعه‌ای زبان اصلی متن مقدس خود را نداند، تفکر انتقادی را از دست می‌دهد. در چنین شرایطی، مردم مجبورند متن را از کانال واسطه‌ها و مُبَلِغان مذهبی دریافت کنند. حالا اگر این واسطه، فردی متعصب یا کج‌فهم باشد، قادر است برداشت‌های شخصی و افراطیِ خود را به اسم «عینِ دین» به خورد جامعه بدهد و کسی هم ابزار سنجش آن را ندارد.
دوم: در روان‌شناسی اجتماعی پدیده‌ای وجود دارد که طبق آن، جوامع یا افرادی که دیرتر به یک آیین یا ایدئولوژی می‌پیوندند، گاهی برای اثبات وفاداری و پذیرفته‌شدن، رفتارهای متعصبانه‌تر و رادیکال‌تری از خود نشان می‌دهند تا اصالت خود را ثابت کنند!
سوم: گره خوردن دین با تعصبات قومی و قبیله‌ای.
در بسیاری از جوامع، سنت‌های قومی و طایفه‌ای با آموزه‌های دینی گره می‌خورند. وقتی «تعصب قبیله‌ای» با «ادعای حقیقت مطلقِ مذهبی» ترکیب می‌شود، خروجی آن به جای مدارا، تکفیر و خشونت علیه گروه‌های دیگر است.

منو به ياد اين شعر مولوى مي اندازد که ميگويد:

گاویست در آسمان و نامش پروین     یک گاو دگر نهفته در زیر زمین
چشم خردت باز کن از روی یقین       زیر و زبر دو گاو مشتی خر بین

يکى از گاوها نمایانگر صورت فلکى گاو در آسمان است و دیگری در زیرزمین اشاره به گاوی که کره زمين رو شاخ اون ميچرخه.

من ۳ و يا ۴ کشورهاى که زير 20 ميليون نفر بودند را از جدول حذف کردم

حالا برگرد تو جدول بگرد دنبال کشورهاى که در راه اسلام همديگر را تکه پاره ميکنند و جر ميدهند, جزو کدام دسته کشورها هستند.
کدامشان حرفى برا گفتن تو جهان دارند, مگر اون کشورهاى که حکومتشان از اسلام کشيده بيرون.

شيخ مرتضى, باشد که همه رستگار شويم.

مسلمین ۷۳ فرقه دارند:
برآوردها نشان می‌دهد شاید از هر دوازده نفر مسلمان فغط يک نفرشان زبان عربی را متوجه شود!
از ان گذشته، در طول تاریخ، فرقه‌ها و مکاتب فکری متعددی در جهان اسلام شکل گرفته‌اند. روایات تاریخی از وجود ۷۳ فرقه در اسلام سخن می‌گویند.
اما شاید باور این موضوع دشوار باشد که اکثریت، بیش از ۹۰ درصد این فرقه‌ها و جنبش‌ها، دقیقاً در مناطقی ظهور و رشد کرده‌اند که ساکنان آنها اصلاً به زبان عربی صحبت نمی‌کردند!

کیسانیه طرفداران محمد حنفیه هستند که برادر ناتنی امام حسن و حسین بود.
زیدیه طرفداران زید ابن علی ابن حسین پسر امام سجاد هستند.
اسماعیلیه, خطابیه,  سمیطیه
افطحیه این گروه منسوبند به عبدالله بن جعفر صادق.
اثنی عشری (دوازده امامی)
مالکی نام یکی از شاخه‌های مذهب سُنّی.

حنفی بزرگ‌ترین مذهب اسلامی می‌باشد. امام این مذهب ابو حنیفه نعمان بن ثابت می‌باشد که از شهر چاریکار ولایت پروان افغانستان بود.

مذهب شافعی از محمد، ابوبکر، عمر، عثمان، علی پیروی می‌کنند.
حنبلی این فرقه پیرو یکی دیگر از ائمه اربعه اهل سنت است.
وهابی این گروه طرفداران محمد بن عبدالوهاب هستند.
سَلَفی به گروهی از مسلمانان تندرو.
دیوبَندی نام یک جنبش اسلامی از شاخه سنی صوفی است که از هندوستان آغاز شد.
ظاهری یکی از مذاهب است که داوود بن علی اصفهانی در سده سوم هجری تأسیس کرد.

بقيه فرقه‌های تصوف یا صوفیه عبارتند از:
چشتیه، حروفیه، دسوقیه، سهروردیه، شاذلیه، صفویه، ملامتیه، نقشبندیه، نقطویه، نوربخشیه.

و بقيه …

شاید الان از خودتان مى پرسید: چطور کشوری مثل اندونزی که فرسنگ‌ها از خاورمیانه دور است، به بزرگ‌ترین کشور مسلمان جهان تبدیل شد؟
مگر نه اینکه بیشتر فتوحات اسلام از طریق جنگ و خشکی و با شمشير آب دار انجام می‌شد؟

در تاريخ اينطور وارد شده که گسترش اسلام در آسیای جنوب شرقی، یکی از مسالمت‌آمیزترین فرایندهای تغییر دین در تاریخ جهان بوده است.
داستان از این قرار است که در زمان هارون الرشید، بازرگانان مسلمان از یمن، ایران و هند برای تجارت ادویه و پارچه وارد شاهراه‌های دریایی اندونزی و مالزی شدند و پادشاهان و مردم اندونزی با میل و رغبت خود به اسلام گرویدند.

شما درباره ان چى فکر ميکنيد؟

اصلی‌ترین منابع تأمین برده در حکومت اسلامى:

• از سواحل شرق آفریقا (تانزانیا، کنیا، سومالی) که در یورش‌های محلی اسیر می‌نمودند و به بردگان زنگی معروف بودند.
• اقوام ترک، گرجی از منطقه قفقاز و آسیای مرکزی که در جنگ‌های مرزی اسیر می‌شدند. بسیاری از این بردگان به نیروی نظامی تبدیل شدند و بعدها خودشان حکومت‌های قدرتمندی مثل مملوکان مصر یا غزنویان را در تاریخ تشکیل دادند.
• اسیرهای که در جنگ‌های مرزی میان مسلمانان و روم شرقی گرفته می‌شد.
• اسیران جنگی که در حملات نظامی به شمال هند (مانند دوران سلطان محمود غزنوی یا گورکانیان).

در پايان يادم افتاد به اين شعر حافط که ميگويد:
این خرقه که من دارم در رهن شراب اولی    وین دفتر بی‌معنی غرق می ناب اولی.

در ادامه شما را دعوت ميكنم به توضیح ساده‌ی معنی این شعر از کانال قلمرو ادب گوش دهید.

چرخه‌ی تلخِ تاریخ

این همان چرخه‌ی شومِ تاریخ است؛ نزدیک به ۱۵۰۰ سال، بخش‌هایی از تاریخ شاهدِ تجاوز و کشتارِ اقلیت‌ها — از جمله یهودیان — به دستِ قدرتمندانِ وقت بود و آن را حقِ مسلمِ خود می‌پنداشتند. و امروز، همان چرخه‌ی خشونت به شکلی دیگر چرخیده است و نوادگانِ همان قربانیان، همان رفتارها را بازتولید می‌کنند؛ بی‌آن‌که وجدانِ بیدارِ جهانی توانِ متوقف کردنِ این زنجیره‌ی دردناک را داشته باشد.

محض اطلاع رسول جون

حدود ۸۵۰ سال پس از ظهورِ اسلام، شاه اسماعیلِ صفوی پس از نشستن بر تختِ پادشاهی در تبریز، دستور داد تا عبارتِ «أَشْهَدُ أَنَّ عَلِیّاً وَلِیُّ ٱللَّٰهِ» به اذان اضافه شود.
او فرمان داد در بازارها و معابر، خلفای پیشین را لعن کنند و صریحاً اعلام کرد هر کس مخالفت کند، سرش از تن جدا خواهد شد!

وی در پاسخ به مخالفتِ اطرافیان و مشاورانش که از عواقبِ خونینِ رسمی‌کردنِ مذهبِ «شیعه‌ی اثنی‌عشری» در جامعه‌ای با اکثریتِ اهلِ سنت بیمناک بودند، گفت:

«مرا به این کار واداشته‌اند؛ خدای عالم و حضرتِ معصومین همراهِ منند و من از هیچ‌کس باک ندارم و یک نفر را هم زنده نمی‌گذارم! روزِ جمعه می‌روم و خطبه‌ی مقرر را می‌خوانم.»

به دستورِ او، سپاهیانِ قزلباش هر کسی را که نسبت به مذهبِ شیعه کم‌ترین بی‌علاقگی یا مقاوِمی نشان می‌داد، بی‌پروا می‌کشتند. این خشم و تعصب تا جایی پیش رفت که نه تنها گورِ «سلطان یعقوب‌بیکِ آق‌قویونلو» (که حاکمی سنی‌مذهب بود)، بلکه گورِ بسیاری از فرماندهانی را که در نبردِ «تَبَرِ سَران» و کشته‌شدنِ «شیخ حیدر» (پدرِ شاه اسماعیل) نقش داشتند، نبش کردند؛ استخوان‌های آنان را بیرون کشیدند، به بازارِ تبریز بردند و به آتش کشیدند…

ممنون که در این قسمت همراه ما بودید.
خدانگهدار.

برای شنیدن این قسمت می‌توانید ما را در اپلیکیشن‌های پادکست و کانال تلگرام دنبال کنید.