چهل سال هم‌نشینی يک اصفهانى با کره‌ای‌ها

سلام به همه دوستان و سروران گرامی.

امروز می‌خواهم برایتان از ۴۰ سال مجاورت و زندگیِ نزدیک خودم با کره‌ای‌ها در آلمان بگویم.
بعد از چهار دهه زندگی با آنها، برایشان تبدیل به يك گاو پیشانی سفید شده ام! تا جایی که از مشکلات و اختلافات، سختی ها یا شادی های خود برایم می گویند.

تصویر پیشرفته ایران در ذهن کُره‌ای‌های قدیمی:

یکی از چیزهایی جالب، تصویری است که نسل قدیمیه مردمِ کُره‌ از ایران دارد.
اگر با یک کُره‌ای سالخورده، مثلاً کسی که امروز حدود هشتاد یا نود سال سن دارد، درباره ایران صحبت کنید، ممکن است با تصویری کاملاً متفاوت از آنچه امروز مشاهده ميشود روبه‌رو شوید.
نسل قدیمی کُره‌، ایران را يك کشوری قدرتمند، مدرن و پیشرفته در آسیا می‌دانست. در روزگاری که کشورهای عربی دور خلیج فارس هنوز هیچ امکاناتی نداشتند، ایران قطبٍ توسعه بود.
۶۰ سال پيش، ایران برای بسیاری از کشورهای آسیایی کشوری مهم و در حال توسعه محسوب می‌شد؛ کشوری که نفت داشت، صنعتش در حال رشد بود و در منطقه جایگاه مهمی داشت. ما در ایران خودروهایی مثل آریا، شاهین، ژیان، پیکان و هیلمن را روی خط تولید داشتیم. در همان سال‌ها، کُره‌ای‌ها اصلاً صنعت خودروسازی مستقلی نداشتند و هیوندای تازه یک شرکت ساختمانی و تعمیراتی کوچک بود!
مهندسان و کارشناسان آسیایی و حتی کُره‌ای به ایران می‌آمدند تا خطوط تولید ایران ناسیونال و پارس‌خودرو را ببینند و الگوبرداری کنند.

وسعت و جغرافیای کُره‌ٔ جنوبی:

کُره‌ٔ جنوبی تقریباً صد هزار کیلومتر مربع مساحت دارد؛ یعنی اگر بخواهیم برای خودمان قابل تصورش کنیم، تقریباً هم‌اندازهٔ استان اصفهان است.
از پهنا چیزی در حدود فاصلهٔ اصفهان تا دلیجان و در طول، تقریباً در حد فاصلهٔ اصفهان تا تهران است.

کُره‌ٔ جنوبی کشوری نسبتاً باریک و کوهستانی است؛ نه گندم‌زارهای وسیعی دارد و نه آن مراتع گسترده‌ای که بتوان در آنها دام دارى کرد. البته گاو، خوک، مرغ و خروس داشتند، اما در گذشته گوشت، مخصوصاً گوشت قرمز، برای خیلی از خانواده‌ها غذای روزمره نبود و بیشتر جنبهٔ تجملی داشت.
به همین دلیل، آشپزی کُره‌ مثل آشپزی ما ایرانی‌ها از آن سفره‌های پر از خورشت و گوشت تشکیل نشده است.

در عوض، کُره‌ای‌ها یک نعمت بزرگ دارند، سه طرف این شبه‌جزیره را دریا گرفته و ماهی و انواع محصولات دریایی همیشه بخش مهمی از سفرهٔ مردم بوده است.

امروز البته دیگر داستان کاملاً فرق کرده؛ کُره‌ای‌ها آن‌قدر پولدار شده‌اند که اگر چیزی را نتوانند در خاک خودشان تولید کنند، خیلی راحت از جای دیگری وارد می‌کنند!

محصول اصلی‌شان برنج بود که چندین بار در سال برداشت می‌شد. طبیعتاً وقتی گندم نباشد، خبری هم از نان نیست.
اما کُره‌ای‌ها یک جایگزین جالب برای نان پیدا کردند: جلبک‌های دریایی! آن‌ها جلبک‌هایی را که روی آب دریا سریع رشد می‌کرد جمع می‌کردند، زیر آفتاب خشک می‌کردند و به صورت ورقه‌های نازک درمی‌آوردند. اسم این جلبک «كیم»  است که از آن در غذاهایی مثل «كیم‌باپ» استفاده می‌کنند.
دقیقاً همان‌طور که ما ایرانی‌ها نان را کنار غذا می‌گذاریم و با آن لقمه درست می‌کنیم، کُره‌ای‌ها هم از این ورقه‌های كیم با آن طعم شور و دریاییِ خاصش برای پیچیدن غذا در ان استفاده می‌کنند. اگر تا به حال غذای کُره‌ای خورده باشید، حتماً این ورقه‌های سبز تیره‌رنگ را دیده‌اید.

اما اگر بخواهیم یک غذا را انتخاب کنیم که واقعاً «شناسنامه غذایی کُره» باشد، بدون شک باید از کیمچی نام ببریم.
کیمچی انواع و اقسام مختلفی دارد، اما معروف‌ترین نوع آن با کلم چینی، سبزیجات، فلفل قرمز و ادویه‌جات تهیه می‌شود و یک فرآیند تخمیر را طی می‌کند. برای یک کُره‌ای، سفره بدون کیمچی اصلاً معنا ندارد! در سفره سنتی‌شان، همیشه برنج، سوپ، سبزیجات، مخلفات گوناگون و ماهی حضور دارد.
برخلاف ما ایرانی‌ها — به‌ویژه ما اصفهانی‌ها — که بیشتر به طعم‌های شور و ترش علاقه داریم، ذائقه کُره‌ای‌ها شدیداً به سمت طعم‌های تند و شیرین تمایل دارد.
در تمام شیرینی‌هایشان به‌جای آرد گندم، از آرد برنج استفاده می‌کنند! خلاصه‌اش را بگویم: غذاهایشان اصلاً با مزاج و ذائقه ما اصفهانی‌ها سازگار نیست، ولی احتمالاً بايد برای هم‌وطنان شمالی‌مان بد نباشد و به طعم‌های دریایی‌شان نزدیک‌تر باشد!

در گذشته، گوشت یک غذای کاملاً لوکس بود و مواد غذایی متنوعی که امروزه در فروشگاه‌های کُره‌ای ديده ميشود، در دسترس نسل‌های قبلی نبود.
اما با رشد سریع و معجزه‌آسای اقتصادی کُره جنوبی، همه چیز چرخید. و این جهش اقتصادی، یک تغییر فرهنگی بسیار جالب هم به همراه داشت.

کُره‌ای‌ها علاقهٔ عجیبی به گوشت شکم خوک دارند. انرا خیلی نازک نازک برش می‌زنند و می‌گذارند روی یک صفحهٔ داغ وسط میز تا همان‌جا سرخ شود.
بعد هم چند نفر دور میز ميشينند و هرکس تکهٔ اى بر ميدارد و معمولاً با سبزیجات، سس و مخلفات مختلف ميخورد..

در روزهای گرم تابستان، یک غذای سنتی و محبوب دارند که برای ما ایرانی‌ها واقعاً عجیب است.
نودل‌های خیلی باریک را می‌ریزند داخل یک کاسه آبِ کاملاً سرد؛ گاهی هم چند تکه یخ می‌اندازند توی آن و همان‌طور سردِ سرد می‌خورند!
اسمش هم نِنگ‌میون است.
من اولین بار این غذا را توی یک رستوران دیدم. یک کاسه جلوی من گذاشتند؛ نگاه کردم، دیدم یک مشت رشتهٔ ماکارونی‌ مانند افتاده توی آب یخ!  بفرماييد, نوش جان.

در ضمن ما ایرانیها در حين غذا خوردن مي گوييم: «نوش جان»؛ ولى آنها مي گويند: «زیاد بخور! حسابى بخور! کم نذار!» 😄
یکی از تجربه‌های من دعوت شدن به خوردن غذاى ماهی بود. من پيش خودم فکر کردم ميخوام بريم چلو کباب بخوريم.
شما جلوی آکواریوم می‌ایستید، ماهی زنده را نشان می‌دهید؛ فروشنده همان‌جا ماهی را زنده از آب می‌گیرد، در چند ثانیه سر و دم آن را می‌زند، پوستش را می‌کند، قاچ‌قاچ می‌کند و بشقاب را می‌دهد دستتان!
بعد می‌روید عقب مغازه و پشت ميز می‌نشینید و ماهی را که هنوز گوشتش تازه است، با سس فلفل تند و سیر لای برگ کاهو می‌پیچید و می‌خورید! با سر و استخوانش را هم یک سوپ تند داغ درست می‌کنند که بعد از ماهی بخورید.
جاتون خالى, دراماتیزه شده و گشنه برگشتم خونه. 😄

اغراق کُره‌ای‌ها در غذا خوردن:

یکی از چیزهایی که در معاشرت با کُره‌ای‌ها خیلی زود به چشم می‌آید، اهمیت عجیب و غریبی است که برای غذا قائل‌اند!
یک ضرب‌المثل بین خودشان هست که می‌گوید: «اگر یک کُره‌ای را دیدی که غذا نمی‌خورد، مطمئن باش دارد فکر می‌کند بعدش چی بخورد!»
هر کس سریال‌های کُره‌ای را دیده باشد، کاملاً می‌فهمد من چه می‌گویم! در فیلم‌ها و سریال‌هایشان، آدم‌ها دائماً و بدون وقفه در حال خوردن هستند: — «بریم غذا بخوریم؟» — «چی بخوریم؟» حتی وسط یک بحث و دعوای شدید خانوادگی، سفره پهن است، همه دارند غذا می‌خورند و هم‌زمان با هم مشاجره می‌کنند! بعد که بحث تمام شد، دوباره می‌نشینند یک چیز دیگر می‌خورند!
البته این علاقه شدید به غذا فقط از سر گرسنگی نیست؛ غذا خوردن در فرهنگ کُره‌ای یک «فعالیت اجتماعی» است. گپ زدن، مهمانی دادن و حتی آشتی کردن، همه‌وهمه حول محور سفره اتفاق می‌افتد.
از طرفی، نسل‌های قدیمی کُره قحطی و کمبود شدید را با پوست و گوشتشان تجربه کرده‌اند و ریشه این وسواس و علاقه عمیق به غذا را باید در همان تجربه تلخ تاریخی جست‌وجو کرد.

برخی از آداب و رسومِ کره ای ها:

احترام به بزرگ‌ترها و تفاوت نحوهٔ صحبت با مسن‌ترها خيلى مهم است و جايگاهشان در اجتماع خيلى پر رنگ تر از ماها است.
حتی یک سال بزرگ‌تر بودن هم مرز دارد. شما حق ندارید با کسی که یک سال از شما بزرگ‌تر است، یا اگر در محل کار سابقه بیشتری دارد، با لحن معمولی صحبت کنید! باید دقیقاً از کلمات و افعال خاصِ احترام استفاده کنید.

سر سفره تا بزرگ‌تر مجلس اولین لقمه را برندارد، هیچ‌کس دست به غذا نمی‌زند.
موقع نوشیدن در حضور یک فرد مسن‌تر، باید بدنتان را کاملاً به سمت دیگری بچرخانید. مخصوصا خانم ها!

براى گرفتن چيزى حتماً باید از هر دو دست یا دست راست همراه با گرفتن آرنج با دست چپ استفاده شود.

تعظیم کردن و خم شدن خانم ها در مقابل بزرگترها تا زاويه ۴۵ درجه براى احترام جزو واجبات است. من ديگه تا ۳۰ درجه بيشتر نمى رم.

اگر مثلاً به یک مهمانی دعوت شده باشید و ده نفر دور هم نشسته باشند، موقع رفتن احتياجى نيست از تک‌تک آدم‌ها خداحافظی کنیم.
راحت بلند می‌شوی، می‌گویی «من دیگه می‌رم» و می‌روی!
جالب‌تر اینکه هیچ‌کس هم ناراحت نمی‌شود و پشت سرت نمی‌گوید: «این چرا با من خداحافظی نکرد؟!»

ما ایرانی‌ها معمولاً برای تبریک رفتن به خانهٔ جدید، گل يا شیرینی هدیه می‌بریم.
اما در فرهنگ کره‌ای، اگر بخواهید برای کسی که تازه خانه گرفته چشم‌روشنی ببرید، می‌توانید مثلاً چند کیلو برنج ببرید!

شصت‌سالگی یک سن بسیار مهم است و اتفاق کوچکی نيست و رسیدن به ان یک معجزه است.
به همین خاطر، روی يک ميز برج‌هایی از میوه‌ها، شیرینی‌های برنجی و خوراکی‌های رنگارنگ می‌گذاشتند. بعد تمام اعضای خانواده و فامیل لباس سنتی می‌پوشیدند و صف می‌کشیدند. فرزندان و نوه‌ها مقابل آنها زانو می‌زدند و تعظیم‌ها شروع ميشه.

گوجه‌فرنگی جزو میوه‌ها است! یعنی اگر یک طرف میز پرتقال و سیب گذاشته‌اند و آن طرف چند تا گوجه‌فرنگی هم چیده‌اند، تعجب نکنید!

قبل از ورود به هر خانه‌ای، رستوران‌های سنتی یا اماکن مذهبی، حتماً باید کفش‌ها را در ورودی از پا درآورد و همانجا بگذاريد و نترسيد, کسى کفش‌تان را نمى بره. پا گذاشتن با کفش به داخل خانه توهین بزرگی به صاحب‌خانه است.;

روحیه و خلق‌وخوی کُره‌ای‌ها:

اما دربارهٔ روحیه و خلق‌ و خویشان، به نظر من کُره‌ای‌ها ذاتاً آدم‌های فوق‌العاده دراماتیکی هستند؛ اگر یک ساعت وقت اضافه داشته باشند، به‌جای اینکه بروند قدم بزنند یا یک چای بخورند، می‌گردند یک فیلم پیدا کنند که بنشینند و حسابی گریه کنند! انگار هرچه در زندگی کشیده‌اند، کم است و باید یک غم تازه هم از تلویزیون تحویل بگیرند!
این ویژگی را حتی در صنعت سینما و سریال‌سازی‌شان هم به‌وضوح می‌شود دید. درام، عشق، جدایی، قهر، آشتی و کشمکش‌های خانوادگی، بخش جدانشدنی سینما و تلویزیون کُره است.
در خیلی از فیلم‌ها و سریال‌هایشان، زن جیغ می‌زند، مرد داد می‌زند، یکی گریه می‌کند، یکی قهر می‌کند و یکی هم از خانه می‌زند بیرون! یعنی اگر قرار باشد کسی ناراحت شود، باید همهٔ همسایه‌ها هم بفهمند که طرف ناراحت است!
صبح تا شب دعوای مادر و دختر، مادرشوهر و عروس، زن و شوهر، زن اول و زن دوم!
«من دیگه نمی‌خوام ببینمت! من با تو قهرم»
«پس برو!»
بعد طرف واقعاً می‌رود!
پنج دقیقه بعد هم معلوم می‌شود یک سوءتفاهم بوده!
حالا بچه کجاست؟
بچه هم رفته زیر ماشین!
یعنی در یک قسمت سریال، به اندازه یک خانواده ایرانی در پنج نسل اتفاق می‌افتد! و همه هم تا قسمت شانزدهم ميشينند و ميبينند و گریه ميکنند!
حتی در دوره‌هایی، دولت و دست‌اندرکاران صنعت سینما تلاش کردند فضای فیلم‌ها را عوض کنند و فیلم‌های شادتر و کمدی را بیشتر رواج بدهند، اما ظاهراً مردم کُره خیلی راحت حاضر نبودند از غم و غصه‌شان دست بکشند!
درام همچنان جای خودش را حفظ کرد.
اصلاً انگار درام با گوشت و پوست این فرهنگ عجین شده است.
حداقل من یکی، اگر یک ساعت وقت اضافه داشته باشم، ترجیح می‌دهم بروم چای بخورم، قدم بزنم، یا حتی به دیوار نگاه کنم؛